فراتر از پیشبینیها؛ چرا اقلیمشناسان از سرعتِ «جهش حرارتی» وحشتزدهاند؟
فراتر از پیشبینیها؛ چرا اقلیمشناسان از سرعتِ «جهش حرارتی» وحشتزدهاند؟
سرویس گزارشهای ویژه اقلیمی | تحلیل وضعیت بحرانی سیاره
در حالی که ایالات متحده با موجهای گرمای سهرقمی در تقلا است و اروپا هنوز داغِ ۱۳۰۰ جانباختهی موج گرمای اخیر را بر تن دارد، صدای لرزان دانشمندان اقلیمی به گوش میرسد؛ صدایی که نه از «احتمالات آینده»، بلکه از «سرعتِ غیرمنتظرهی واقعیتِ کنونی» ناشی میشود. خبرها حکایت از آن دارد که زمین، با سرعتی فراتر از پیچیدهترین مدلهای علمی، در حال گرم شدن است.
وقتی مدلهای علمی در برابر واقعیت کم میآورند
سالهاست که دانشمندان درباره عواقب سوزاندن سوختهای فسیلی و تغییرات اقلیمی هشدار دادهاند. اما آنچه این روزها در حال رخ دادن است، فراتر از دایرهالمعارفهای هشداردهنده است. گزارشهای اخیر بلومبرگ نشان میدهد که بسیاری از خبرهترین کارشناسان جهان، دیگر با تکیه بر مدلهای پیشبینیِ خود، قادر به توجیه آنچه در حال وقوع است، نیستند.
شتاب گرمایش به قدری غیرعادی است که «شگفتی» و «وحشت» را به دایره لغات علمیِ این کارشناسان وارد کرده است. آنها میگویند فرآیندهای اقلیمی دیگر به آرامی پیش نمیروند، بلکه دچار جهشهای ناگهانی شدهاند.
سال ۲۰۲۳؛ نقطهای که نمودارها را شکست
پژوهشگران هنوز در حال رمزگشایی از اتفاقات سال ۲۰۲۳ هستند؛ سالی که در تاریخ علم اقلیمشناسی به عنوان یک «آنومالی» (ناهنجاری) بزرگ ثبت شده است.
شکستِ الگوهایِ بدبینانه: سپتامبر ۲۰۲۳ شاهد چنان جهش حرارتی بود که تمام مدلهای بدبینانه و سختگیرانه اقلیمی را عملاً ناکارآمد کرد.
عواملِ فرعی: اگرچه محققان تلاش کردهاند با وارد کردن متغیرهایی مانند بخار آب اضافی ناشی از فورانهای آتشفشانی یا نوسانات طبیعی اقلیم، این دادهها را توجیه کنند، اما حتی این عوامل نیز نتوانستهاند ابعاد عظیم و غیرمنتظرهی این افزایش دما را توضیح دهند.
پیامدهایِ عملی؛ از قطعی برق تا بحرانهای انسانی
این افزایش دما صرفاً یک عدد روی دماسنج نیست؛ واقعیتی است که زیرساختهای مدرن را به زانو درآورده است:
۱. فشار بر شبکه برق: گرمای سهرقمی (در مقیاس فارنهایت) در آمریکا، پایداری شبکههای توزیع برق را با خطر جدی مواجه کرده است.
۲. بحران انسانی در اروپا: قاره سبز که بهتازگی داغدار ۱۳۰۰ قربانیِ موج گرمای اخیر است، هماکنون خود را برای یک بحران حرارتی جدید و احتمالا ویرانگرتر آماده میکند.
پرسش بنیادین اینجاست: آیا زمین وارد فاز جدیدی از ناپایداری شده است که در آن «متغیرهای ناشناخته» کنترلِ سیستم اقلیمی را از دستِ بشر و مدلهایش خارج کردهاند؟
*
پردیس سهیلی
